Fransa merkezli tüketici derneği UFC-Que Choisir, mutfaklarda sıkça tercih edilen hava fritözlerinin (airfryer) yapışmaz kaplamalarında ‘sonsuz kimyasallar’ olarak adlandırılan PFAS bileşenlerinin varlığını tespit etmek amacıyla laboratuvar testleri gerçekleştirdi.
Piyasada en çok tercih edilen Ninja (iki model), Philips, Tefal, Princess ve Inventum markalarına ait toplam 6 cihazın sepet ve ızgara kaplamaları detaylı bir şekilde analiz edildi.
YASAKLI KİMYASALLARA RASTLANMADI
Laboratuvar bulgularına göre, incelenen altı modelin hiçbiri kanserojen ve zararlı etkileri nedeniyle yasaklanan PFOA, PFOS ya da PFHxS gibi maddeleri içermiyor.
Analizde, bu kaplamaların Teflon’un ana bileşeni olan PTFE (floropolimer) içerdiği tespit edildi. Raporda, PTFE’nin parçacık salınımı yapabilmesi için sıcaklığın 260 dereceye ulaşması gerektiği, standart hava fritözlerinin ise normal pişirme programlarında bu sıcaklık seviyesine ulaşmadığı belirtildi.
TAVA TESTLERİYLE UYUMLU OLMAYAN BULGULAR
Aynı kuruluşun Ocak 2024’te yapışmaz tavalar üzerinde yaptığı testlerde “PFAS içermez” etiketi taşıyan bazı seramik ürünlerde PFAS kalıntıları bulunmuştu. Son test sonuçları ise airfryer cihazlarının bu konuda farklı bir tablo sunduğunu ortaya koydu.
Yasal düzenlemeler gereğince, 27 Şubat 2025 tarihli yasa çerçevesinde 1 Ocak 2026 itibarıyla kozmetik ürünler, kayak cilası, giyimler ve ayakkabılarda PFAS kullanımı yasaklanmış durumda. Ancak tava, tencere ve hava fritözü sepetleri gibi mutfak aletleri bu yasanın dışında tutulmaya devam ediyor.
Mevzuattaki bu durum sivil toplum kuruluşlarının eleştirilerine neden oldu. Ekim 2026’da Generations Futures, Notre Affaire a Tous ve ClientEarth dernekleri, ürünlerinde PTFE kullandığı iddiasıyla Fransız bir mutfak eşyası üreticisine yasal ihtarname gönderdi.
KULLANIM REHBERİ VE ÇEVRESEL ETKİLER
Uzmanlar, yüzeylerin çizilmesini önlemek ve olası madde salınımını engellemek amacıyla cihazlarda metal yerine ahşap veya silikon aletlerin tercih edilmesini öneriyorlar.
Ayrıca raporda sağlık açısından acil bir tehdit olmamakla birlikte PTFE gibi floropolimerlerin doğada parçalanmayan kalıcı yapıları nedeniyle üretim ve atık süreçlerinde çevresel riskler oluşturduğu vurgulandı.
